Legislation & Calculation

Kıdem tazminatı, “işveren tarafından işten çıkarılan” işçiye İş Kanunu gereğince verilmesi gereken bir tazminat şeklidir.
Kendi isteğiyle işten ayrılan işçi kıdem tazminatına hak kazanamaz.
Kıdem tazminatının söz konusu olabilmesi için tam bir yılın dolması gereklidir.
Kıdem tazminatının hesaplanması, son ücret üzerinden yapılır.
Kıdem tazminatı brüt ücret üzerinden hesaplanır. Yalnızca damga vergisi kesintisi yapılır.
Kendi isteğiyle işten ayrılan işçi ihbar tazmınatına hak kazanamaz. İhbar tazminatı üzerinden gelir vergisi ve damga vergisi         kesintisi yapılır.

Kıdem tazminatı, “işveren tarafından işten çıkarılan” işçiye İş Kanunu gereğince verilmesi gereken bir tazminat şeklidir.
Kendi isteğiyle işten ayrılan işçi kıdem tazminatına hak kazanamaz.
Kıdem tazminatının söz konusu olabilmesi için tam bir yılın dolması gereklidir.
Kıdem tazminatının hesaplanması, son ücret üzerinden yapılır.
Kıdem tazminatı brüt ücret üzerinden hesaplanır. Yalnızca damga vergisi kesintisi yapılır.

Kendi isteğiyle işten ayrılan işçi ihbar tazminatına hak kazanamaz. İhbar tazminatı üzerinden gelir vergisi ve damga vergisi           kesintisi yapılır.

2012 Yılı için geçerli Gelir Vergisi Tarifesi

Asgarî geçim indirimi; ücretin elde edildiği takvim yılı başında geçerli olan ve sanayi kesiminde çalışan 16 yaşından büyük işçiler

için uygulanan asgarî ücretin yıllık brüt tutarının; mükellefin kendisi için % 50’si, çalışmayan ve herhangi bir geliri olmayan eşi

için % 10’u, çocukların her biri için ayrı ayrı olmak üzere; ilk iki çocuk için % 7,5 diğer çocuklar için % 5’idir. Asgarî geçim indirimi, Belirlenen bu tutarın % 15’idir.

İndirimin uygulamasında “çocuk” tabiri, mükellefle birlikte oturan veya mükellef tarafından bakılan (nafaka verilenler, evlat        edinilenler ile ana veya babasını kaybetmiş torunlardan mükellefle birlikte oturanlar dâhil) 18 yaşını veya tahsilde olup 25 yaşını doldurmamış çocukları, “eş” tabiri ise, aralarında yasal evlilik bağı bulunan kişileri ifade eder.

Bir takvim yılı içinde elde ettiği konut (mesken) kira geliri, o yıl için belirlenen istisna tutarını aşanlar bu gelirlerini izleyen            yılın  Mart Ayının 25 inci Günü Akşamına Kadar ikametgahlarının bulunduğu vergi dairesine yıllık gelir vergisi beyannamesi ile  beyan edecektir. Konut (mesken)  kira gelirlerinde 2012 yılı gelirleri için 3.000 TL istisnadır. Bu tutar her yıl için Bakanlar Kurulu    Kararı ile belirlenmektedir.

İşyeri kira gelirleri üzerinden vergi kesintisi yapılanlardan, kira gelirlerinin brüt tutarı beyanname verme sınırını (2012 yılı için         25.000 TL) aşanlar, bu gelirlerini izleyen yılın  Mart Ayının 25 inci Günü Akşamına Kadar ikametgahlarının bulunduğu vergi   dairesine yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edecektir.

Beyanname verme sınırı olan  (2012 yılı için 25.000 TL) aşılıp aşılmadığının tespitinde, gelir vergisi tevkifatına tabi kira gelirleri    (işyeri) ile konut(mesken) kira gelirinin gelir vergisinden istisna edilen tutarı aşan kısmı birlikte dikkate alınacaktır.

Bir takvim yılı içinde elde ettiği, tevkifata ve istisna uygulamasına konu olmayan gayrimenkul sermaye iratları toplamı (2012 Yılı        için 1.290 TL)aşanlar, bu gelirlerini izleyen yılın  Mart Ayının 25 inci Günü Akşamına Kadar ikametgahlarının bulunduğu vergi dairesine yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edecektir.

Diğer mal ve haklardan kira geliri elde edenler bu gelirlerini izleyen yılın  Mart Ayının 25 inci Günü Akşamına Kadar ikametgah-larının bulunduğu vergi dairesine yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edecektir.

Ülkeyi terk edenler, yurt dışına çıkma tarihinden önceki 15 gün içinde beyanname vermek zorundadırlar. Ölüm halinde  beyanname ölüm tarihinden itibaren 4 ay içinde mirasçılar tarafından verilir.

Beyanname verme süresinin son gününün tatil gününe rastlaması halinde, tatilden sonraki ilk iş günü akşamına kadar beyanname verilmesi gerekmektedir.

Konutlardan elde edilen kira gelirleri beyan edilmez veya eksik beyan edilirse, (2012 yılı gelirleri için 3.000 TL istisnadan yararla-nılamaz.

Kira gelirinin yanında ticari, zirai veya mesleki kazancını beyan etmek zorunda olanlar,  3.000  TL istisnadan yararlanamazlar.

Basit Usulde mükellef olanların ayrıca kira gelirinin bulunması halinde söz konusu gelirlerini Mart ayının 25 ine kadar vermeleri gerekmektedir.AyrıcaBasit Usulde mükelleflerin elde ettikleri kira gelirlerinin beyanında Gelir Vergisi Kanununun 21. maddesindeki istisnadan yararlanmaları da mümkün değildir.

Gayrimenkul sermaye iradında safi iradın saptanması için, kira gelirlerinden indirilecek giderler konusunda seçilebilecek iki yöntem vardır.

– Gerçek Gider Yöntemi

– Götürü Gider Yöntemi

Götürü gider yöntemini seçen mükellefler, (hakları kiraya verenler hariç) kira gelirlerinden, istisna tutarını düştükten sonra kalan tutarın % 25’i oranındaki götürü gideri indirebilirler.

Ancak, bu usulü seçen mükellefler iki yıl geçmedikçe gerçek gider yöntemine dönemezler. 

GERÇEK GİDER YÖNTEMİNİN SEÇİLMESİ DURUMUNDA İNDİRİLECEK GİDERLER  :

Gerçek gider yönteminin seçilmesi durumunda;

1- Kiraya veren tarafından, kiraya verilen gayrimenkul için ödenen; aydınlatma, ısıtma, su ve asansör giderleri,

2-Kiraya verilen malların idaresi için yapılan ve gayrimenkulün önemi ile mütenasip olan idare giderleri,

3- Kiraya verilen mal ve haklara ait sigorta giderleri,

4- Kiraya verilen mal ve haklar dolayısıyla yapılan ve bunlara sarf olunan borçların faizleri ile konut olarak kiraya verilen

bir adet gayrimenkulün iktisap yılından itibaren 5 yıl süre ile iktisap bedelinin % 5’i (iktisap bedelinin % 5’i tutarındaki

bu indirim,   sadece ilgili gayrimenkule ait hasılata uygulanacak, indirilmeyen kısım gider fazlalığı sayılmayacaktır.

2001 yılından önce iktisap   edilen konutlar için indirimden yararlanılması mümkün bulunmamaktadır.),

       5- Kiraya verilen mal ve haklar için ödenen, emlak vergisi, resim, harç ve şerefiyelerle kiraya veren tarafından belediyelere

ödenen harcamalara katılma payları,

6- Amortismanlar,

7- Kiraya veren tarafından, kiraya verilen gayrimenkul için yapılan onarım giderleri ile bakım ve idame giderleri ,

8- Kira ile tuttukları mal ve hakları kiraya verenlerin ödedikleri kiralar ve diğer gerçek giderler,

9-Sahibi bulundukları konutları kiraya verenlerin kirayla oturdukları konut veya lojmanların kira bedeli [Dar mükelleflerin

(yurt dışında işçi olarak çalışan Türk vatandaşlarımız da dar mükellef kapsamındadır) yabancı ülkelerde ödedikleri kira

bedelleri hariç,

10-Kiraya verilen mal ve haklarla ilgili olarak sözleşmeye, kanuna veya ilama istinaden ödenen zarar, ziyan ve tazminatlar,

brüt kira tutarından indirilir.

– Bir konuta birden fazla kişinin ortak olması halinde, bu konuttan elde edilen kira gelirlerinin vergilendirmesinde, her bir ortak için     3.000 TL istisna ayrı ayrı uygulanacaktır. Mirasın paylaşılmamış olması halinde de her bir mirasçı istisnadan ayrı ayrı yararlana-    caktır.

-Bir mükellef birden fazla konuttan kira geliri elde etmiş ise, istisna kira gelirleri toplamına bir defa uygulanacaktır.

– Kira geliri elde eden gayrimenkul sermaye iradı sahibi mükellefler, Gelir Vergisi Kanununun 89 uncu maddesinde yer alan bağış        ve yardımlar ile harcamalarının tamamını veya belli bir oranını verdikleri beyanname üzerinde safi iratlarından indirim konusu yapabileceklerdir. Bunlar kısaca aşağıda özetlenmiştir:

1- Şahıs ve Bireysel Emeklilik Sigorta Primleri [Beyan edilen gelirin (safi iradın) %10’unu (bireysel emeklilik sistemi dışındaki şahıs sigorta primleri için beyan edilen gelirin %5’ini) ve asgari ücretin yıllık tutarını aşmamak şartıyla ]

2- Eğitim ve Sağlık Harcamaları [Beyan edilen gelirin (safi iradın) % 10’unu aşmaması, Türkiye’de yapılması ve gelir veya kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunan gerçek veya tüzel kişilerden alınacak belgelerle tevsik edilmesi şartıyla. Eğitim ve sağlık harcamaları nedeniyle vergi indiriminden yararlanan ücretliler, aynı harcamalarını bu hükümden yararlanarak matrahlarından indiremezler]

3- Okul, Yurt ve Sağlık Tesisleri İçin Yapılan Bağış ve Yardımlar (Belli şartlarda tamamı)

4- Diğer Bağış ve Yardımlar

 a – Genel ve özel bütçeli kamu idareleri, il özel idareleri, belediyeler, köyler ile kamu yararına çalışan dernekler ve Bakanlar      Kurulunca vergi muafiyeti tanınan vakıflara yıllık toplamı beyan edilen gelirin (safi iradın) % 5’ini (kalkınmada öncelikli yöreler              için % 10’unu) aşmamak üzere, makbuz karşılığında yapılan bağış ve yardımlar.

b – Genel ve özel bütçeli kamu idareleri, il özel idareleri, belediyeler, köyler, kamu yararına çalışan dernekler, Bakanlar Kurulunca             vergi muafiyeti tanınan vakıflar ve bilimsel araştırma faaliyetinde bulunan kurum ve kuruluşlar tarafından yapılan ya da Kültür ve  Turizm Bakanlığınca desteklenen veya desteklenmesi uygun görülen kültür ve sanat faaliyetleri, kültürel varlıkların korunması,     yapımı, onarımı vb. ilişkin olarak Gelir Vergisi Kanununun 89 uncu maddesinde belirlenen şart ve usulde yapılan her türlü bağış          ve yardımların tamamı. 

c – Bakanlar Kurulunca yardım kararı alınan doğal afetler dolayısıyla Başbakanlık aracılığıyla makbuz mukabili yapılan aynî veya       nakdî bağışların tamamı.

Kira Bedellerinin Tahsil Türleri ve Kanuni Zorunluluklar

Kira Bedelleri;  Nakden (TL, Döviz),   Havale yoluyla ve  ayni olarak (Emsal bedel uygulanır),
Kiralanan yer için yapılan masrafın kiradan düşülerek tahsil edilmesi halinde kira bedelinin tam beyan edilmesi gerekmektedir.
Dövizli tahsil edilen kira bedelleri, tahsil günündeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru esas alınarak TL’ye çevrilir.   Belirlenen Döviz’in T.C. Merkez Bankasında karşılığı yoksa Maliye Bakanlığı’nın belirlediği değerleme kuru ile değerlenir.

Konutlarda 500 TL’nin üstündeki kiraların, İşyerlerinde ise tutarı ne olursa olsun tüm kira bedellerinin  01.11.2008       tarihinden itibaren 268 sayılı Gelir Vergisi Genel Tebliğine göre banka veya PTT’den  yatırılma zorunluluğu getirilmiştir.
Konutlarda uygulanan 500 TL’lik sınır her konut için ayrı ayrı uygulanacaktır.Yani bir kişinin sahibi olduğu ve mesken     olarak kiraya verdiği iki konuttan birinin aylık kirasının 400 diğerinin 600 TL olduğu varsayılırsa, ev sahibinin sadece             600 TL olan konut için kira bedelini Banka’dan veya PTT’den tahsil etme zorunluluğu olup, 400 TL kirası olan konutun   kirasını isterse elden nakit olarak da alabilecektir.

Tebliğlerle yapılan düzenlemelere göre bankadan ödeme/tahsil edilme  kapsamına girenlerde, işyeri kiralarında KİRACI, konutta ise EV SAHİBİ sorumlu olacaktır.
Ceza Uygulaması ; Vergi Usul Kanununun mükerrer 355 inci maddesinde yer alan hüküm uyarınca, mükerrer 257 nci  maddeyle getirilen zorunluluklara uymayanlara özel usulsüzlük cezası kesilmesi gerekmektedir. Anılan madde uyarınca        bu Tebliğ ile 01/11/2008 tarihinden itibaren getirilen zorunluluklara uymayanlara kesilecek ceza,2009 yılı için; Birinci sınıf tüccarlar ile serbest meslek erbabı hakkında 1.000 TL’den,-İkinci sınıf tüccarlar, defter tutan çiftçiler ile kazancı basit          usulde  tespit edilenler hakkında 500 TL’den,Yukarıda yazılı bulunanlar dışında kalanlar hakkında 250 TL’den az olmamak üzere her bir işlem için bu işleme konu tutarın %5’idir. 

2012 Yılı için geçerli Gelir Vergisi Tarifesi

Ö R N E K L E R

 ÖRNEK: 1

Mükellef Alp Arhan ALPARSLAN İstanbul’da bulunan dairesini konut olarak kiraya vermesi sonucu,2012 takvim

Yılında 8.000 Türk Lirası kira geliri elde etmiştir.

Beyana tabi başka geliri bulunmayan mükellef, götürü gider yöntemini seçmiştir.

Mükellefin kira gelirine ilişkin gelir vergisi aşağıdaki gibi hesaplanacaktır.

Gayrisafi İrat Toplamı 8.000.- TL

Vergiden İstisna Tutar 3.000.- TL

Kalan (8.000 – 3.000) 5.000.- TL

% 25 Götürü Gider (5.000 x % 25) 1.250.- TL

Vergiye Tabi Gelir (5.000-1.250) 3.750.- TL

Hesaplanan Gelir Vergisi (*) 562.50.- TL

Ödenecek Gelir Vergisi 562.50.- TL

ÖRNEK: 2

Mükellef Pınar ALPARSLAN,İstanbul’da bulunan dairesini konut olarak kiraya vermesi sonucu, 2012 yılında  8.000      Türk Lirası kira geliri elde etmiştir.

Beyana tabi başka geliri olmayan mükellef, gerçek gider yöntemini seçmiş olup, bu konut ile ilgili gerçek giderleri top-   lamı 4.000 Türk Lirasıdır.

(Gerçek gider usulünü seçen mükellefler, vergiden istisna edilen kısma isabet eden giderleri hasılatlarından gider     olarak indiremeyecekler, sadece vergiye tabi hasılata isabet eden giderleri indirebileceklerdir. Bunun için toplam         gider tutarından vergiye tabi hasılata isabet eden kısmının hesaplanması gerekir. Vergiye tabi hasılata isabet eden    gider aşağıdaki formüle göre hesaplanacaktır.)

Vergiye Tabi Hasılat x Toplam Gider

Toplam Hasılat

5.700 TL x 4000 TL ₌ 2850 TL

                                                                                   8.000 TL

(*) Hesaplanan gelir vergisi, Vergiye tabi gelire (matraha) 2012  takvim yılı gelirleri için uygulanacak vergi tarifesinde yer alan oranların            uygulanması ile bulunacaktır.

Mükellefin kira gelirine ilişkin gelir vergisi aşağıdaki gibi hesaplanacaktır.

Gayrisafi İrat Toplamı 8.000 TL

Vergiden İstisna Tutar 3.000 TL

Kalan (8.000 – 3.000) 5.000 TL

İndirilebilecek Gerçek Gider Tutarı 2.850 TL

Vergiye Tabi Gelir (5.000-2.850) 2.150 TL

Hesaplanan Gelir Vergisi (*) 322,50 TL

Ödenecek Gelir Vergisi 322,50 TL 

ÖRNEK: 3

Mükellef Hasan Hüseyin ALPARSLAN, İstanbul’da bulunan dairesini konut olarak kiraya vermesi sonucu, 2012 yılında            7.300 Türk Lirası, işyeri olarak kiraya verdiği daireden ise 19.000 Türk Lirası brüt kira geliri elde etmiştir. İşyeri için ödenen kira bedelleri üzerinden 3.800 Türk Lirası tevkifat (stopaj) yapılmıştır.

Beyana tabi başka geliri olmayan mükellef, götürü gider yöntemini seçmiştir.

Mesken kirası gelirinin istisna haddini aşan kısmı ile tevkifata tabi tutulan işyeri kirasının toplamı 25.000 Türk Lirasını aştığından,mesken ve işyeri kira gelirleri birlikte beyan edilecek olup, buna ilişkin gelir vergisi aşağıdaki gibi hesaplanacaktır.

Gayri Safi İrat Toplamı 26.300 TL

Vergiden İstisna Tutar   3.000 TL

Kalan (26.300-3.000)  23.300 TL

% 25 Götürü Gider (23.300 x % 25) 5.825 TL

Vergiye Tabi Gelir (23.300-5.825) =17.475 TL

Hesaplanan Gelir Vergisi (*) = (10.000 TL si için %15 ) 1.500 TL.+(7.475 TL si için %20) 1.495.-TL=2.995.-TL

Kesinti Yoluyla Ödenen Vergiler (Stopaj) =3.800 TL

Ödenecek Gelir Vergisi =  805 TL iade

(*) Hesaplanan gelir vergisi, Vergiye tabi gelire (matraha) 2007 takvim yılı gelirleri için uygulanacak vergi tarifesinde yer alan oranların uygulanması ile bulunacaktır.

ÖRNEK 4

Mükellef Filiz ALPARSLAN,İstanbul’da bulunan dairesini konut olarak kiraya vermesi sonucu, 2012 yılında 9.000 TL      kira geliri elde etmiştir. Mükellef 2012 yılı içinde bireysel emeklilik sistemine 800 TL katkı payı ödemiş ve Devlete            ait bir hastaneye 20.11.2012 tarihinde 725 TL nakit olarak bağışta bulunmuştur.

Beyana tabi başka geliri bulunmayan mükellef, götürü gider yöntemini seçmiştir.

Not : Dikkat edilmesi gereken husus, bazı bağış ve yardımlar ile harcamaların tamamı indirim konusu yapılabilirken,    bazı bağış ve yardımlar ile harcamaların ise beyan edilen gelirin (safi iradın) belirtilen oranlarına kadar olan kısmının indirim konusu yapılabileceğidir.

Mükellefin kira gelirine ilişkin gelir vergisi aşağıdaki gibi hesaplanacaktır

Gayrisafi İrat Toplamı 9.000.- TL

Vergiden İstisna Tutar 3.000.- TL

Kalan [9.000 TL-3.000 TL] = 6.000.- TL

% 25 Götürü Gider [6.000 TL X %25] 1.500.- TL

Safi İrat [6.000 TL -1.500 TL] 4.500.- TL

Bireysel Emeklilik Sistemine Ödenen Katkı Payı³ 600 TL

Okul, Yurt ve Sağlık Tesisleri için Yap. Bağış ve Yardımlar⁴ 725 TL

Vergiye Tabi Gelir (4.500 TL – 1.325 TL) 3.175.- TL

Hesaplanan Gelir Vergisi (*) 476,25.- TL

Ödenecek Gelir Vergisi 476,25.- TL

(*) Hesaplanan gelir vergisi, Vergiye tabi gelire (matraha) 2012  takvim yılı gelirleri için uygulanacak vergi tarifesinde yer alan oranların           uygulanması ile bulunacaktır.

*3 Bireysel emeklilik sistemine ödenen katkı payının indirim konusu yapılabilecek yıllık toplam tutarı beyan edilen gelirin (safi iradın) % 10’u                (6.000 x % 10 ) olan 600  Türk Lirasını aşamayacağından sadece 600 TL’lik kısmı indirim konusu yapılabilecektir.

*4 Okul, yurt, sağlık tesisleri ve huzurevleri için genel ve özel bütçeli kamu idarelerine, il özel idarelerine, belediyelere  ve köylere yapılan bağışların tamamı indirim konusu yapılabilecektir. Bu nedenle örneğimizdeki, devlete ait hastaneye nakit olarak yapılan 725 TL bağışın tamamı      indirim konusu yapılabilecektir.